AVERE czy ESSERE? – w czasach złożonych

0 Flares Twitter 0 Facebook 0 0 Flares ×

avere o essere

W tym wpisie poruszę temat, który sprawia nadal sporo problemów wielu z Was … Szczerze mówiąc, ja też miałam z tym kiedyś problem. Dopiero z czasem nabrałam wprawy, czerpiąc wiedzę z różnych źródeł i ćwicząc użycie odpowiedniego czasownika posiłkowego w praktyce. Zaczynamy! ;)

L’ausiliare - czasownik posiłkowy

Avere i essere są to dwa czasowniki posiłkowe, tzn, że „posiłkujemy się” nimi do tworzenia czasów i trybów złożonych ( Passato Prossimo, Futuro Anteriore, Condizionale Passato itd.). Podczas gdy, do tworzenia czasów prostych (Presente, Imperfetto) są one zupełnie niepotrzebne.

  • Abito a Cracovia | Mieszkam w Krakowie ( czas prosty – Il Presente)
  • Ho abitato a Cracovia per 10 anni | Mieszkałam w Krakowie przez 10 lat ( czas złożony – Il Passato Prossimo)
  • Sono stata a Roma | Byłam w Rzymie ( czas złożony – Il Passato Prossimo)

Odmianę czasowników posiłkowych i nie tylko, znajdziesz tutaj.

Kiedy użyjemy ESSERE ?

  1. Kiedy podmiot zdania sam na sobie wykonuje jakąś czynność, kiedy to z podmiotem zdania coś się dzieje. W związku z tym, essere będzie miało zastosowanie do wszystkich czasowników zwrotnych a także tam, gdzie będzie mowa o jakiejś przemianie, procesie.
    • Luigi è cambiato molto | Luigi bardzo się zmienił.
    • Sono nata a dicembre | Urodziłam się w grudniu.
    • Sono morti | Zmarli.
    • Mi sono lavata e mi sono vestita | Umyłam się i ubrałam się.
    • L’estate scorsa sono diventate migliori amiche | Zeszłego lata stały się najlepszymi przyjaciółkami.
    • I bambini si sono svegliati | Dzieci obudziły się.
    • Mi sono sentito male | Poczułem się źle.
    • Le tasse sono aumentate | Podatki wzrosły.
    •  Luiza è dimagrita molto | Luiza bardzo schudła.

 

2. Z czasownikiem essere odmienimy czasowniki nieprzechodnie(nie wszystkie!), najczęściej są to czasowniki ruchu ( np. andare, uscire, arrivare, partire, tornare ). Czasowniki nieprzechodnie ( verbi intransitivito takie, które nie tworzą strony biernej. Jeśli masz wątpliwości czy dany czasownik jest przechodni, możesz to sprawdzić w słowniku lub w koniugatorze, np. tutaj.

    • Le ragazze sono arrivate | Dziewczyny przyjechały.
    • Sono tornato un mese fa | Wróciłem miesiąc temu.
    • Siamo andati al cinema | Poszliśmy do kina.
    • A che ora sei uscito di casa? | O której wyszedłeś z domu?

 

3. Czasowniki bezosobowe ( verbi impersonali ) również odmienimy z essere.

    • Che cosa è successo ieri? | Co się stało wczoraj?
    •  Ti è mancato | Ciebie zabrakło.
    • Mi è bastato mandare un messaggio | Wystarczyło wysłać mi wiadomość.
    • Ieri è piovuto ( też ha piovuto) | Wczoraj spadł deszcz.

4. Z czasownikiem essere, użyjemy czasownika posiłkowego essere.

    • Sono stata in Italia | Byłam we Włoszech.
    •  Lui è stato a Cracovia molti anni fa | Był w Krakowie wiele lat temu.

 

 

Kiedy użyjemy AVERE ?

1. Kiedy podmiot wykonuje czynność na czymś/ kimś innym( nie na sobie); kiedy możemy zadać pytanie Kogo/Co? ( zjadł, napisał, zobaczył, przeczytał). Z avere najczęściej odmienimy czasowniki przechodnie( verbi transitivi ), czyli takie, które tworzą stronę bierną (mangiare, leggere, bere, firmare, fare).

Strona czynna: I bambini mangiano la torta | Dzieci jedzą ciasto.

Strona bierna: La torta è mangiata dai bambini | Ciasto jest jedzone przez dzieci.

    • Ho acceso la luce | Zapaliłem światło.
    • Ieri ho visto Maria | Wczoraj widziałem Marię.
    • Ho letto questo libro | Przeczytałem tę książkę.
    • Hai cambiato i soldi? | Wymieniłeś pieniądze?
    • Ho continuato gli studi | Kontynuowałam studia.
    • Avete finito di studiare? | Skończyliście się uczyć?
    • Abbiamo preso un caffè | Wzieliśmy/ zamówiliśmy kawę.

 

2. Z czasownikiem avere odmienimy czasownik avere:

    • Ho avuto il morbillo | Miałem odrę.

 

3. Generalnie czasowniki nieprzechodnie, związane z ruchem odmieniają się z cz. posiłkowym essere. Mamy natomiast też takie, które odmienią się z avere, wtedy kiedy ten ruch nie jest ukierunkowany.

  • Abbiamo camminato | Chodziliśmy.
  • Ho ballato con un ragazzo in discoteca | Tańczyłam z chłopakiem na dyskotece.
  • Ha passeggiato tutto il giorno | Spacerowała cały dzień.
  • Ho corso per il parco | Biegałem po parku.

 

Avere/ Essere – czasowniki modalne

Generalnie jeśli czasownik modalny ( dovere, potere, sapere, volere ) występuje sam w zdaniu – odmienimy go z avere: Ho potuto | Mogłam.

Natomiast jeśli towarzyszy mu drugi czasownik ( tak jest najczęściej) – używamy czasownika posiłkowego właściwego dla tego drugiego czasownika, w bezokoliczniku.

  • Sono potuta venire | Mogłam przyjść ( venire + ESSERE )
  • Non ha potuto aspettare | Nie mogła poczekać ( aspettare + AVERE )

 

Avere/ Essere – porównanie

A

  1. Ho corso per un’ora | Biegałam przez godzinę.
  2. Siamo corsi a casa | Pobiegliśmy do domu. ( jest podane w jakim kierunku)

W pierwszym zdaniu informuję tylko, jaką czynność/ aktywność wykonałam. W drugim zdaniu jest podane dokładnie, gdzie pobiegliśmy – ruch jest ukierunkowany, wtedy używamy l’ausiliare essere. To samo można zaobserwować na poniższym przykładzie:

  1. Ha saltato di gioia | Podskoczył z radości.
  2. È saltato giù dal tetto | Zeskoczył z dachu. ( jest kierunek skoku )

 

B

  1. Il proprietario ha aumentato i prezzi | Właściciel podwyższył ceny.
  2. I prezzi sono aumentati | Ceny wzrosły.

Konkretny czasownik może odmienić się albo z essere albo z avere, w zależności od kontekstu. Jeśli ceny „same” wzrosły, użyjemy essere. Jeśli natomiast ktoś (podmiot zdania) te ceny podwyższył – czasownik aumentare odmienimy z avere. A więc ważne jest to czy to z podmiotem zdania coś się dzieje ( essere), czy podmiot zdania na czymś innym wykonuje czynność (avere). To samo poniżej:

  1. La lezione è cominciata | Lekcja się zaczęła.
  2. Il professore ha cominciato la lezione | profesor zaczął lekcję.

 

 

,,,

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


  • Facebook
0 Flares Twitter 0 Facebook 0 0 Flares ×